Jedną z najczęstszych przyczyn składania skarg do Rzecznika Ubezpieczonych jest „całkowite lub częściowe odmówienie uznania roszczeń o odszkodowanie (świadczenie)”. Konsumenci, czując się oszukani, szukają sprawiedliwości. Jednak niejednokrotnie okazuje się, że nic nie można już zrobić. Zapisy w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia mówią jasno: tego i tego polisa nie obejmuje...
No właśnie, czy rzeczywiście te zapisy z OWU są tak jasno wytłumaczone?

Zdecydowanie nie. Nawet, starając się dogłębnie przeanalizować warunki umowy, osoba "niewtajemniczona" może mieć trudności z wyłapaniem subtelności, które w przyszłości będą decydowały o wypłacie odszkodowania.

Poniżej zamieszczam spis omówionych przykładów dotyczących poszczególnych ryzyk i zjawisk, na które powinieneś zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy z ubezpieczycielem.

Suma ubezpieczenia - to wartość Twojego domu. Jeśli jesteś pytany o podanie tej wartości, zazwyczaj myślisz nie tylko o murach, ale także wyposażeniu – drzwiach, oknach, tapetach, panelach, płytkach, sprzęcie RTV i AGD, meblach. Ponieważ w różnych firmach różnie się sumę ubezpieczenia rozbija, wiedz, że istnieje taki podział, jak:

• mury,
• stałe elementy wyposażenia (tynki, tapety, okna, drzwi, płytki, wykładziny, instalacja wodno-kanalizacyjna etc),
• mienie ruchome (meble, sprzęt sportowy, RTV i AGD, odzież etc).

Wartość odtworzeniowa – dostaniesz tyle pieniędzy, by na miejsce utraconej rzeczy pojawiła się dokładnie taka sama;

Wartość rzeczywista – jeśli Twój telewizor, gdy go kupowałeś 3 lata temu kosztował 3000 zł, to obecnie wart jest kilkadziesiąt % mniej. Tak też postąpi towarzystwo ubezpieczeniowe - oszacuje % zużycia przedmiotu, który utraciłeś i wypłaci pomniejszoną o ten % kwotę.

1. Podstawowym zakresem ubezpieczenia w polisach chroniących nasze nieruchomości jest ubezpieczanie od ognia (pożaru) i innych zdarzeń losowych. Ale te „inne zdarzenia losowe” nie zawsze są takie same. Sprawdź co Ci oferuje dany ubezpieczyciel.
2. Ubezpieczając mieszkanie w podstawowym zakresie (np. pod kredyt lub jako obowiązkowe ubezpieczenie rolnicze) - czyli mury od ognia i innych zdarzeń losowych, wiedz, że: elewacja, tynki, powłoki malarskie czy tapety nie są częścią muru. Są zaklasyfikowane jako „stałe elementy nieruchomości”. Niektóre firmy automatycznie wliczają je w podstawowy zakres ubezpieczenia, wiele jednak tego nie robi. Zawsze o to pytaj, bo to właśnie te powierzchnie (a nie ściana) ulegają największym zniszczeniom podczas zalania, powodzi, pożaru, gradu etc.
3. Huragan huraganowi nierówny - jego niszczycielska siła musi wynosić od 17,5 aż do 25 m/s i wyrządzać masowe szkody, by towarzystwo ubezpieczeniowe uznało nasze roszczenie.
4. Czy wiesz, że to nie zawsze ogień wyrządza największe szkody podczas pożaru? Równie niszczycielska potrafi być akcja ratownicza, dym, sadza, a ubezpieczyciele nie zawsze włączają te ryzyka do pakietu standardowego. Czasami trzeba wykupić tę ochronę jako dodatkową, a czasami taka opcja nie została w ogóle przewidziana.
5. Zalanie (nie mylmy z ubezpieczeniem skutków powodzi). Nie zawsze oznacza to samo. Sprawdźmy czy nasz ubezpieczyciel uwzględnia takie opcje jak:

• Wydostanie się wody, pary wodnej lub płynów na skutek awarii urządzeń AGD, sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, grzewczej, instalacji gaśniczej, akwarium. Są i takie towarzystwa, które ochronią Twoje mieszkanie na wypadek wycieku z łóżka wodnego!
• Nieumyślne pozostawienie otwartych kranów.
• Cofnięcie się ścieków.
• Opady atmosferyczne – tu zwróćmy uwagę na zakres ochrony, czy chodzi tylko o tak zwany deszcz nawalny, czy również topniejące zwały śniegu, zalanie przez okienka piwniczne etc.
• Czy woda z akwarium wydostała się przez wyciek, czy stłuczenie, i którą opcję – jeśli już – uwzględnia dane towarzystwo ubezpieczeniowe.
• Zalanie przez osoby trzecie i w wyniku akcji ratowniczych.

6. Powódź – to zupełnie coś innego niż zalanie. Dotyczy szkód wyrządzonych przez wezbrane wody rzek i innych wód płynących i stojących.
7. Uderzeniu pioruna - nie łudźmy się, że uzyskamy odszkodowanie, gdy w okolicy była burza, a nam spalił się komputer. Tutaj przewiduje się pokrycie strat wyłącznie za bezpośrednie oddziaływanie wyładowania elektrycznego na ubezpieczony przedmiot (czyli, gdy piorun uderzy bezpośrednio na przykład w nasz dom). A aby chronić sprzęt elektroniczny, koniecznie uwzględnijmy ryzyko przepięcia.
8. Osoby mieszkające w domkach jednorodzinnych powinny zastanowić się czy w ich polisie uwzględniono ryzyko upadku drzewa. Mieszkańcy Karpacza czy Zakopanego najlepiej wiedzą jak udręczone wiatrem drzewa potrafią łamać się jak zapałki.
9. Wiele towarzystw oferuje opcję ubezpieczenia od wandalizmu czy dewastacji, jednak – jak można się przekonać – mało który chce zwrócić nam koszty usuwania zniszczeń będących plagą dużych miast – czyli graffiti.

To tylko najbardziej charakterystyczne z różnic wynikających z odmiennych definicji danego ryzyka i wyłączeń, które stosuje dany ubezpieczyciel.

Pozostając jeszcze przy ubezpieczeniach mieszkań i domów, pamiętajmy o kilku zasadach:

• Zbieraj wszystkie rachunki, dokumentuj posiadany majątek, zgłaszaj ubezpieczycielowi wszystkie bardziej kosztowne przedmioty, które zakupiłeś już podczas trwania umowy ubezpieczeniowej.
• Zabezpieczaj sprzęty, drzwi, okna, utrzymuj w dobrym stanie rynny, dach, komin, nie zapomnij o aktualnym przeglądzie technicznym. Inaczej towarzystwo będzie próbowało udowodnić Ci, że szkoda powstała na skutek niewłaściwego użytkowania bądź Twojego zaniedbania. Zwróć uwagę na wyłączenia – jak drobiazgowo wymieniane są wszystkie wymogi odnośnie stanu technicznego Twojego domu.
• Zadbaj o wymaganą ilość zamków w drzwiach o odpowiednim standardzie.

Zastanów się dwa razy, jakie zagrożenia mogą pojawić się w związku z przedmiotem ubezpieczenia. Jakie zjawiska atmosferyczne, sytuacje losowe warto uwzględnić w polisie.

Magdalena Vogt-Komorowska